richting spoelwikkeling

arnold stelde deze vraag op 09 juli 2026 om 13:41.

ik probeer de toepassing rechterhandregel te begrijpen. de eerste regel bij een draad is nu duidelijk. de rh-regel bij spoelen lukt wel. ik zag echter dat je een spoel kan wikkelen (om een rond ijzer) met wikkelrichting voor naar achter (VA-wikkeling) maar ook met wikkelrichting van achter naar voor.(AV-wikkeling) .

DeRH-regel geeft een andere uitkomst .....mijn vraag is of er daadwerkelijk verschil is in resultaat van stroomrichting als de spoel AV is of Bij VA wikkeling

Reacties

Theo de Klerk op 09 juli 2026 om 14:12

Nee, ongeacht de wikkelrichting geeft de rechterhandregel de richting waarin het veld door het centrum van de wikkel loopt.  Wikkel je anderom dan loopt de stroom ook de andere kant op en daarmee via de rechterhandregel ook de veldrichting.

Jan van de Velde op 09 juli 2026 om 15:10

Dag Arnold,

Voorkant of achterkant is ook maar net hoe je naar een voorwerp kijkt.
Ik krijg de indruk dat je een rechterhandregel voor een draad gebruikt, en een andere rechterhandregel voor een spoel? 

Als dat zo is, een spoel bestaat uit wikkelingen, en een wikkeling is ook maar een kromme draad.
Dus de rechterhandregel voor de draad is universeel bruikbaar.

Er zijn in de loop der tijd om een onduideljike reden onnodig allerlei verschillende ezelsbruggetjes ontstaan, en de verschillende gaan leren voor verschillende situaties werkt alleen maar nodeloos verwarrend. 

Groet, Jan


arnold op 09 juli 2026 om 18:03

Dank u wel. nu lukt het. de kant met vingertoppen zijn dan puntje en de andere kant de kruisjes. de pijl van punt >> kruisje neem ik over aan de rechterdraad die de spoel ingaat zodat de stroomrichting in de spoel bekend wordt.

Wat me echter opvalt is dat altijd de Noorpool van de spoel de + kant is van de door inductie opgewekte stroomkring.... kunt u daar iets over zeggen?

Jan van de Velde op 09 juli 2026 om 18:37

Dag Arnold,

arnold

Wat me echter opvalt is dat altijd ...

"Altijd" is best een gevaarlijk woord in de natuurkunde, net als "nooit".

Kun je even in onderstaande gevallen stap voor stap beredeneren waar de noordpool van de spoel zich bevindt, en waar de elektrische plus van de spoel? 


Groet, Jan

 

arnold op 09 juli 2026 om 20:11

eest maar even deze...

Antw. 1

  • de magneet beweegt naar rechts,
  • volgens Lentz werkt de spoel dit tegen dus in spoel is redhts noord.
  • In spoel stromen veldlinen van Zuid naar Noord.
  • Hand om spoel met duim naar rechts en topjes " het papier uit"....  stipje boven en kruisjes onder....
  • pijltjes naar beneden geeft stroom in spoel van links naar rechts...
  • in spoel van - naar + geeft buiten de spoel een +  van rechts bij lamp en een - links...rechts van lamp is + en links is =

is dit correct

Arnold

Arnold op 09 juli 2026 om 20:28

denk dat ant 1 verkeerd is.... de hand moest andersom

en antw 2

  • maagneet beweegt naar links, volgens Lentz werkt spoel dit tegen
  • spoel vormt links een Noord en rechts een Zuid om magneet vast te houden
  • in spoel stromen veldlijnen van zuid naar noord dus hier is dat van rechts naar links.
  • hand om spoel, duim naar links en vingers onderlangs...topjes onder
  • onder de stippen en boven de kruisjes
  • stroom I in spoeldraad van onder naar boven..... dan komt de min- stroom via de spoel rechts uit
  • in spsoel stroom I van - naar + .....
  • nu is rechts van lampje + en links van lampje -

is dit correct ?

Arnold

Jan van de Velde op 09 juli 2026 om 22:59

dag Arnold

dat zijn nette redeneringen.
Bevatten helaas wel een vergissing

arnold

eest maar even deze...

Antw. 1

  • de magneet beweegt naar rechts,
  • volgens Lenz werkt de spoel dit tegen dus in spoel is rechts noord.

 

De spoel wil de magneet bij wijze van spreken terug uitspugen, afstoten naar links. Daarvoor is een noordpool nodig aan de linkerkant.
Andere wijze van redeneren: zolang de magneet zich nog niet helemaal in de spoel bevindt neemt de naar rechts gerichte flux IN de spoel nog toe. De spoel zal die VERANDERING willen tegenwerken (Lenz) met een geïnduceerde flux in de spoel naar links. De spoel krijgt dus een geïnduceerde noordpool aan de linkse kant. 

Ik pak dan met de rechterhand-draadregel dat draadje rechtsvoor vast zó dat mijn vingers in de spoel naar links wijzen. 


dan moet de stroom nog even achterlangs en komt dus rechtsonder eruit. 

De spoel als stroombron beziend is de rechtse kant dus de plus. 
En dat vond jij ook hoewel jij de pool aan een andere kant vond dan ik 

Dat wil zeggen dat jij in je stap: 

arnold

  • Hand om spoel met duim naar rechts en topjes " het papier uit"....  stipje boven en kruisjes onder....

 

...die spoelrechterhandregel verkeerd toepast. Als ik die spoel wil vastpakken met mijn rechterhand met de duim naar rechts moeten mijn vingertoppen eerst boven de spoel het papier in om er onder de spoel weer uit te komen. 

En dat is wat ik bedoel met het gevaar van al die verschillende handregels. 

Begrijp je wat ik deed hierboven? 

Hoe dan ook, die eerste is een voorbeeld waarbij de plus en de noordpool van de spoel dus NIET aan dezelfde zijde zitten.
Je hypothese is verworpen :) 

groet, Jan

Jaap op 10 juli 2026 om 01:16

Dag Arnold,
Over je bijdrage van 20.11 uur en de bovenste figuur van 18.37 uur..
Inderdaad is de elektrische plus van de spoel aan de rechterzijde van de spoel, zoals je zegt. In je redenering maak je twee fouten die 'elkaar opheffen'.
De eerste fout is door Jan genoemd: volgens de wet van Lenz krijgt de spoel door inductie een noordpool aan de linkerzijde van de spoel. Niet wat je schrijft 'in spoel is rechts noord.'

Met je (onjuiste) idee dat de spoel aan de rechter zijde een noordpool heeft, pas je de spoelrechterhandregel correct toe: 'In spoel stromen veldlijnen van Zuid naar Noord.
Hand om spoel met duim naar rechts en topjes " het papier uit"....  stipje boven en kruisjes onder....'
'Stipje boven' wil zeggen: de elektrische stroom komt aan de bovenzijde van de spoel naar je toe, het papier uit.
(Ik laat nu buiten beschouwing dat je om 20.28 uur schrijft 'denk dat ant 1 verkeerd is.... de hand moest andersom'.)

Vervolgens schrijf je 'pijltjes naar beneden geeft stroom in spoel van links naar rechts...'
Dit is de tweede fout in je redenering. Als je de elektrische stroom volgt (met je onjuiste veronderstelling dat de spoel aan de rechterzijde door inductie een noordpool heeft), kom je na een winding links van de vorige winding uit en gaat de stroom in de spoel van rechts naar links. Deze fout betreft niet de toepassing van de rechterhandregel, maar komt daarna.

Jan zegt dat je in de stap 'Hand om spoel met duim naar rechts en topjes " het papier uit".... stipje boven en kruisjes onder....' de spoelrechterhandregel verkeerd toepast.
Jan zegt 'Als ik die spoel wil vastpakken met mijn rechterhand met de duim naar rechts moeten mijn vingertoppen eerst boven de spoel het papier in om er onder de spoel weer uit te komen.'
Nee, rechter hand met de duim naar rechts wijzend geeft een elektrische stroom aan de bovenzijde van de spoel het papier uit (naar me toe).
Groet, Jaap

Jaap op 10 juli 2026 om 15:24

Dag Arnold,
Over je bijdrage van 20.28 uur en de onderste figuur van 18.37 uur...
Uit jouw antwoord, in rood wat volgens mij juist is.
• Staafmagneet beweegt naar links, volgens Lenz werkt spoel dit tegen: klopt.
• Spoel vormt links een zuidpool en rechts een noordpool om de staafmagneet vast te houden. De staafmagneet heeft aan de rechter zijde een noordpool. Als de staafmagneet naar links toe uit de spoel gaat, tracht de spoel de fluxverandering tegen te gaan. Daartoe ontstaat er een zuidpool aan de linker zijde van de spoel. De zuidpool van de spoel trekt de noordpool van de staafmagneet aan en werkt de beweging van de staafmagneet tegen. (Je kunt dit ook beredeneren met de richting van staafmagneetveldlijnen en geïnduceerde spoelveldlijnen.)
• In de spoel wijzen de veldlijnen van zuidpool naar noordpool. Hier is dat van links naar rechts.
• Rechter hand om de spoel, duim wijst naar rechts . De vingertoppen aan de bovenzijde van de spoel wijzen naar me toe, 'het papier uit'.
• Aan de bovenzijde van de spoel teken ik de stippen die 'elektrische stroom naar me toe (het papier uit)' voorstellen.
• Als je de elektrische stroom in de spoel volgt, kom je na een winding links van de vorige winding uit en gaat de stroom in de spoel van rechts naar links.
• In de spoel (=stroombron) gaat de elektrische stroom van de minpool naar de pluspool. In dit geval wordt de linker zijde van de spoel de pluspool en wordt de rechter zijde de minpool.

Bij beide figuren van 18.37 uur is je conclusie uit de wet van Lenz onjuist.
Bij beide figuren heb je de spoelrechterhandregel correct toegepast. Niks mis met die regel.

Vergeleken met de bovenste figuur van 18.37 uur is er in de onderste figuur een enkele omkering, namelijk de richting waarin de staafmagneet beweegt. Gevolg: de elektrische polen van de spoel wisselen van plaats.
Bij de bovenste figuur is de pluspool van de spoel aan de rechter zijde van de spoel.
Bij de onderste figuur is de pluspool van de spoel aan de linker zijde van de spoel.
Zo duidelijk?
Groet, Jaap

Arnold op 11 juli 2026 om 09:14

dank u wel, ik kan ermee verder

Arnold

 

Plaats een reactie

+ Bijlage

Bevestig dat je geen robot bent door de volgende vraag te beantwoorden.

Ariane heeft zevenentwintig appels. Ze eet er eentje op. Hoeveel appels heeft Ariane nu over?

Antwoord: (vul een getal in)