Er zijn geen magnetische “ladingen” (monopolen) bekend als een “zuidpool” of “noordpool” deeltje – in tegenstelling tot positieve en negatieve ladingen.

De krachtlijnen van elektrische velden wijzen van + naar – en als je een positief deeltje “loslaat” zal het langs die veldlijnen van de + lading (die het afstoot) naar de – lading (die het aantrekt) bewegen.

Zo zou een “noordpool”deeltje langs een magnetische veldlijn naar een “zuidpool”deeltje bewegen. Maar deze deeltjes bestaan niet (alleen in sommige theoretische beschouwingen) waardoor de veldlijnen gesloten zijn (buiten een magneet wijst het veld van N naar Z maar binnen de magneet loopt het veld door van Z naar N). We kennen in de  praktijk dus alleen combinaties van N en Z polen: de magnetische dipolen.

Vanuit energie-standpunt is het ook wel logisch: een elektrische lading heeft een bepaalde hoeveelheid (elektrische) energie die het dankt aan zijn positie in het veld. Een (niet bestaand) magnetisch deeltje zou bij veldlijnen die niet gesloten zijn (en in het oneindige wijzen) steeds verder weg reizen en steeds meer (of minder, d.w.z. negatieve) energie opdoen. En energie  “uit niets” is in de huidige natuurkunde een doodzonde tegen de wet van energiebehoud. Dus moet een veldlijn in zichzelf gesloten zijn. Zonder obstakels of magnetisch gevoelig materiaal zal dit een cirkel zijn rondom een stroomdraad.

Stilstaande ladingen geven een elektrisch veld. Magneetvelden onstaan alleen als ladingen bewegen. Op microscopisch niveau heeft een (hoefijzer)magneet zijn magneetveld te danken aan elektronen die rond atoomkernen draaien en hun magneetveldjes constructief samenwerken tot een groter veld (ferro-magnetisme). Stoffen waarin de veldjes elkaar tegenwerken zijn niet-magnetisch (bijv. in hout).

Bewegende ladingen zijn aan relativistische verschijnselen onderhevig die ervoor zorgen dat de meebewegende elektrische velden magnetische velden veroorzaken (de precieze details hoe dat gebeurt gaan me boven mijn pet: een beschrijving wordt gegeven in https://www.quantumuniverse.nl/elektromagneten-relativiteit-in-actie ).

Dag Luca

De magnetische kracht tussen twee parallelle geleiders wijst in elk geval gewoon naar buiten of naar binnen. Dat is net als bij het electrisch veld tussen twee evenwijdige lijnladingen. En dat is zo omdat het eigenlijk hetzelfde is. Zoals wordt beschreven in de link die Theo gaf is er volgens de relativiteitstheorie een lengtecontractie als je het bekijkt vanuit het systeem dat meebeweegt met de electronen. Dat zijn lage snelheden (minder dan 1 mm/s) maar dat geeft dan een nettolading die toch genoeg is om merkbaar te worden als een kracht tussen de draden.

(Ik heb dit altijd een prachtige uitleg gevonden van magnetisme. Wel zit ik vaak wat te worstelen met het teken als ik het moet navertellen.)

Dag Luca,
Je vraagt: 'Waarom ontstaat het magnetisch veld rond een stroomdraad als een cirkel rond de draad, en waarom wijst het niet gewoon naar buiten of naar binnen, zoals een elektrisch veld?'

Het magnetisch veld en magnetische veldlijnen zijn bedenksels waarmee we sommige natuurkundige waarnemingen beschrijven. Bij voorbeeld waarnemingen in de natuur of een experiment. Zulke bedenksels moeten overeenstemmen met je waarnemingen. Dat geldt ook voor het magnetisch veld.

Een natuurkundige beschrijving is trouwens geen verklaring 'waardoor het zo is'. Zo kunnen we wel beschrijven dat twee voorwerpen met massa elkaar met een gravitatiekracht aantrekken. Maar we kunnen niet verklaren waardoor ze elkaar aantrekken of waardoor gravitatiekracht nooit afstotend is.

Wat kun je waarnemen in een magnetisch veld? Een losse magnetische noordpool of zuidpool (monopool) is nooit waargenomen. Laten we daarom spreken over 'het volgende ding': een magnetische dipool. Die heeft een noordpool en een zuidpool en is idealiter zeeeer klein. Een voorbeeld is een kleine kompasnaald. Hierna kortweg 'dipool'.

Een dipool kan in zijn geheel bewegen (translatie) of kan draaien (rotatie).
Uit proeven blijkt dat een dipool die eerst in rust is in een homogeen magnetisch veld, niet in zijn geheel in beweging komt. (Een homogeen veld is overal even sterk en heeft overal dezelfde richting. Getekend: de veldlijnen lopen evenwijdig aan elkaar en zijn even ver van elkaar.)
In een niet-homogeen veld begint de dipool te bewegen in de richting waarin het magnetisch veld sterker wordt.
In een wel of niet homogeen veld probeert een dipool door draaiing dezelfde richting aan te nemen als de richting van $\vec{B}$.

Hoe zit dat bij de stroomdraad waar je naar vraagt? We bedenken hoe het magnetisch veld moet zijn zodat het overeenstemt met de waarnemingen.
Een vrije kompasnaald zal een stand aannemen langs een raaklijn aan een cirkel om de draad. Dat is blijkbaar de richting van het magnetisch veld. Zo is het in elk punt rondom de draad. Dus is het magnetisch veld bij de draad circulair.

Stel dat het magnetisch veld radiaal zou zijn, langs de straal van de cirkel. Net als een elektrisch veld rond een elektrisch geladen draad. Onvermijdelijk komen de veldlijnen dan dichter bij elkaar als je de draad nadert. In zo'n niet-homogeen veld zou de dipool in zijn geheel naar de draad toe gaan bewegen. Dat zien we in een proef niet gebeuren. Dus zo'n radiaal magnetisch veld om een stroomdraad is een waardeloos bedenksel. Het klopt niet met je proef.
Groet, Jaap

Theo schrijft: 'Dus moet een veldlijn in zichzelf gesloten zijn.'
Rond een rechte stroomdraad is dat waar in de vrije ruimte.
Maar zonder obstakels of magnetisch gevoelig materiaal is een magnetische veldlijn niet in alle gevallen in zichzelf gesloten of 'doorlopend tot oneindig'. Zie bij voorbeeld
https://physics.stackexchange.com/questions/311127
Groet, Jaap