Dag Noortje,
Inderdaad is het gewicht in een schoolse natuurkunde een kracht.
Het is de kracht die een voorwerp op de 'drager' uitoefent.
Stel dat op een blok een zwaartekracht $F_\text{z}=m\cdot g=50\,\text{N}$ werkt
en dat het blok stil ligt op een horizontale vloer. Dan is het gewicht even groot als de zwaartekracht, ook 50 N. Maar het zijn verschillende krachten. Want de zwaartekracht werkt op het blok en het gewicht werkt op de vloer.
De drager kan ook iets anders zijn. Als het blok stil hangt aan een touw, is het gewicht een kracht van het blok op het touw, weer 50 N.

Als de bowlingbal stil ligt op de bodem van het zwembad, is het gewicht inderdaad gelijk aan de zwaartekracht min de opwaartse kracht van het water op de bal. Het gewicht is nu de kracht van de bal op de bodem.
Hier blijkt dat het gewicht niet alleen afhankelijk is van $m\cdot g$.
Zo zou je kunnen zeggen dat de bal in het water 'minder weegt'. Liever vermijd ik het woord 'weegt', want er kan onduidelijkheid zijn wat bedoeld is: de (onveranderlijke) massa of het gewicht.
Zo duidelijk?
O ja, je stelt heus geen 'stom vraagje'. Soms is het slim om een vraag te stellen en niet-zo-slim om de vraag niet te stellen...
Groet, Jaap

Gewicht is dus niet de zwaartekracht-aantrekking van een massa, zoals Jaap terecht aangeeft. Zie ook https://www.natuurkunde.nl/vraagbaak/79857/massa-en-gewicht-het-verschil

"Gewicht is dus niet de zwaartekracht-aantrekking van een massa"

Maar letterlijk de eerste zin op Wikipedia over 'gewicht': "Het gewicht van een voorwerp, is de kracht die dat voorwerp, als gevolg van de zwaartekracht, op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent."

Dat 'voorwerp' is dan toch massa? Ik zag namelijk ergens een discussie over een houten bal in twee verschillende vloeistoffen. De ene bal was zat in een vat met olie en de andere bal zat in een vat met water. Beide 'dreven' op gelijke hoogte in de vloeistof. Als de ballen identiek zouden zijn, dan zou de bal in de olie dus dieper moeten drijven. Want de dichtheid van olie is kleiner dan dat van water. Hij zou dus nog een stukje verder moeten zinken. Is het natuurkundig dan correct om te zeggen dat het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment groter is dan de bal in het water? Of wegen beide ballen even zwaar? Met wegen heb je het altijd over 'gewicht' en niet over de massa toch?

Dag Noortje,
De geciteerde zin van Wikipedia stemt overeen met het begrip gewicht in de schoolse natuurkunde in Nederland. In Vlaanderen verstaat men mogelijk iets anders onder gewicht.

Je vraagt "Dat 'voorwerp' is dan toch massa?"
Liever: het voorwerp heeft een massa. Het voorwerp is een ding dat je kunt vastpakken. Massa is niet een ding dat je kunt vastpakken. Massa is een eigenschap die we toekennen aan een voorwerp. Zoals je aan mij de eigenschap 'geïnteresseerd in natuurkunde' kunt toekennen.

Je vraagt: 'Is het natuurkundig dan correct om te zeggen dat het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment groter is dan de bal in het water? Of wegen beide ballen even zwaar?'
Bij een drijvende bal kan praten over het gewicht gemakkelijk verwarring geven, omdat Jip en Janneke niet hetzelfde bedoelen met 'het gewicht van de bal'.
Laten we aannemen dat beide identieke ballen in rust blijven, drijvend in hun vloeistof.
Laten we het gewicht van de bal weer opvatten als de kracht van de bal op de drager.
De drager is de vloeistof, die een opwaartse kracht op de bal uitoefent. Volgens de derde wet van Newton oefent de bal op de vloeistof een even grote kracht uit, die je het gewicht van de bal kunt noemen.

Op de bal die in olie drijft, werken de zwaartekracht en de opwaartse kracht.
Je ziet dat de bal in rust blijft. Blijkbaar zijn deze twee krachten even groot.
Volgens de derde wet van Newton is de opwaartse kracht even groot als het gewicht van de bal. Dus het gewicht van de bal is evenveel newton als de zwaartekracht op de bal.
Het zijn identieke ballen, dus de zwaartekracht op elke bal is even groot.
Dus het gewicht van de bal-in-olie is even groot als het gewicht van de bal-in-water.

Je vraagt: "Met wegen heb je het altijd over 'gewicht' en niet over de massa toch?"
Als ik een steen weeg, bedoel ik dat ik de massa bepaal. De massa interesseert me meestal meer dan het gewicht. Want de massa zegt direct iets over 'de hoeveelheid steen'.
Omdat het gewicht van de steen op tafel niet even groot is als het gewicht van die steen op de bodem van het zwembad, is het gewicht niet direct een geschikte maat voor de 'hoeveelheid steen'.
Groet, Jaap

Je vergeet volgens mij het belangrijkste gedeelte van mijn vraag. Beide (identieke ballen) bevinden zich vanaf de bodem op dezelfde hoogte. De bal in de olie hoort dieper te liggen, want die ervaart minder Archimedeskracht. De netto kracht op deze bal is dus richting beneden. 

Kun je nu zeggen dat de bal in de olie zwaarder weegt dan de bal in het water op dat moment op die plek?

Als de definitie 'gewicht' alleen afhankelijk is van m × a, dan zijn ze namelijk even zwaar. Doet de Archimedeskracht mee in de definitie van 'gewicht', dan is de bal in de olie zwaarder. Is er goed of fout, in natuurkundige zin?

Vraag 2, want dat is me nu nog niet helemaal duidelijk: Ik heb 1kg massa van een stof ergens in de ruimte waar de zwaartekracht te verwaarlozen is, en ik heb 2kg massa van een stof in de ruimte waar de zwaartekracht te verwaarlozen is. Mag ik nu zeggen dat de ene massa 2x zo zwaar is als de ander? Mag ik zeggen dat de ene massa 2x zoveel weegt als de ander? Of is het alleen correct om te zeggen dat de ene massa 2x zo gróót is als de ander?

>De netto kracht op deze bal is dus richting beneden. 

Nee, dan zou de bal zakken. De zwaartekracht trekt de bal naar beneden. Het weggeduwde water duwt met even grote kracht omhoog. Netto kracht op de bal 0 N. Bal drijft. (het gedeelte boven water veroorzaakt geen opwaarte kracht door het water)

(onderstaand figuur geeft aan wat voor krachten op volledig ondergedompeld voorwerp werken. De stijgende zal het voorwerp doen drijven. Het deel in de vloeistof heeft dan dezelfde opwaartse kracht als diens zwaartekracht)

Ik zeg letterlijk: De bal in de olie hoort dieper te liggen. Deze ervaart een kracht naar beneden. 

Dus ja, die zakt.

Maar kun je zeggen dat die bal in de olie op DAT moment op DIE plek, zwaarder weegt dan de andere bal...?

De bal ligt dieper (totdat de hoeveelheid verplaatste olie de zwaartekracht op de bal compenseert).

Als de bal het water/olie nog niet raakt, dan heeft het gewicht (gelijk in grootte aan de zwaartekracht). Als het aan een kabel hangt, meet je dat gewicht. Laat je het zakken (kabel daalt) dan gaat de vloeistof tegenkracht geven: het gewicht neemt af. Tot het moment dat het voorwerp diep genoeg gezakt is: gewicht 0 N.

Het gewicht is de uiteindelijke kracht waarmee de bal op een oppervlak duwt of aan een kabel trekt. In beide gevallen als de bal drijft op water of olie is die 0 N (en trekt aan de kabel met 0 N). Als de bal naar de bodem zinkt, dan duwt het op de bodem met een gewicht dat veel minder is dan de zwaartekracht op de bal (nl. minus de opwaartse kracht).  Zou de bal aan een kabel hangen en niet verder kunnen zakken naar de bodem dan is de spanning in de kabel gelijk aan het gewicht, dat minder is dan de zwaartekracht.

Een ander veel genoemd voorbeeld is een lift. Stilstaand is je gewicht gelijk aan de zwaartekracht. Als de lift versneld omhoog gaat, weeg je meer. Gaat hij versneld naar beneden, dan minder. Daalt de lift met versnelling groter dan g dan weeg je niks (de vloer wordt onder je uit getrokken).

"De bal ligt dieper (totdat de hoeveelheid verplaatste olie de zwaartekracht op de bal compenseert)."

Juist, maar waar ik dus benieuwd maar was; tijdens het zinken, is het correct om te stellen dat het gewicht van de bal op dát moment dus zwaarder is dan de bal die al aan het drijven is?

Sorry, blijkbaar precies over het stukje heen gelezen waarin je zegt dat het gewicht inderdaad groter is totdat hij volledig drijft.

De wet van Archimedes begrijp ik wel, het ging mij vooral om het goed gebruiken van "gewicht" 😁 Daar was namelijk discussie over. De één zegt gewicht is per definitie m × a. De ander zegt in het water is gewicht m × a - Archimedeskracht...

Dat laatste was ik het zelf mee eens.

Dat las je niet verkeerd - dat voegde ik later nog toe omdat ik hoopte dat dat "gewicht" zou verhelderen. We zijn er dus uit!

Dag Noortje,
De zwaartekracht op de olie-bal is steeds even groot als de zwaartekracht op de water-bal, want de ballen zijn identiek.
De opwaartse kracht op de water-bal is even groot als de zwaartekracht op de water-bal, want die drijft en blijft in rust.
Op het moment dat de olie-bal nog niet beweegt (je vraag van 18.10 uur), is de opwaartse kracht op de olie-bal kleiner dan de zwaartekracht.
Dus de opwaartse kracht op de olie-bal is kleiner dan de opwaartse kracht op de water-bal.
De opwaartse kracht op een bal is volgens de derde wet van Newton even groot als het gewicht van de bal. Met 'gewicht' bedoel ik zols gewoonlijk de kracht van de bal op de drager, dat is nu de vloeistof (zie 19.32 uur).
Je vraag van 18.10 uur was: 'Is het natuurkundig dan correct om te zeggen dat het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment groter is dan de bal in het water?'
Antwoord: nee, het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment is kleiner dan het gewicht van de bal in het water.

Het gaat je om het gebruik van 'gewicht'.
Ik zeg: het gewicht van de bal is de kracht van de bal op de vloeistof volgens de derde wet van Newton. Theo lijkt in deze situatie iets anders onder 'gewicht' te verstaan dan ik. Bij een bal die drijft in een vloeistof of op het punt staat dieper te gaan zakken, blijkt de term gewicht voor meer dan een uitleg vatbaar. Beide manieren om 'gewicht' te gebruiken, zijn valide.
Groet, Jaap

"Antwoord: nee, het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment is kleiner dan het gewicht van de bal in het water."

Waarom is zijn gewicht kleiner? De opwaartse kracht is in die situatie toch kleiner dan de zwaartekracht? Dan is zijn gewicht toch groter?

"Ik zeg: het gewicht van de bal is de kracht van de bal op de vloeistof volgens de derde wet van Newton. Theo lijkt in deze situatie iets anders onder 'gewicht' te verstaan dan ik."

De kracht op de vloeistof is tijdens het zinken toch gelijk aan de zwaartkracht? Dus uit jouw reactie begrijp ik dat 'gewicht' = m × a?

Maar hoe zie je dat dan in Theo's voorbeeld met een bal die wil zinken in het water maar tegengehouden wordt door het touw waar hij aan hangt? De spanning in het touw is gelijk aan het gewicht van de bal, en die is op dat moment niet gelijk aan de zwaartekracht?

Dag Noortje,
Dit gaat over de olie-bal die in rust blijft.

Om 18.10 uur schreef je: 'Hij zou dus nog een stukje verder moeten zinken. Is het natuurkundig dan correct om te zeggen dat het gewicht van de bal in de olie op die plek op dat moment groter is dan de bal in het water?'
Dat leest als een vraag over het moment dat de olie-bal op het punt staat omlaag te gaan bewegen, maar nog niet omlaag beweegt. Dat is het moment waar ik het om 22.02 uur en nu eerst over heb.
(Straks voor de duidelijkheid in een aparte reactie: de situatie tijdens het zinken.)

Je vraagt: 'Waarom is zijn gewicht kleiner? De opwaartse kracht is in die situatie toch kleiner dan de zwaartekracht? Dan is zijn gewicht toch groter?'

Ik geef een voorbeeld voor het moemn dat de bal nog niet omlaag gaat. Twee identieke ballen. Op elke bal werkt een zwaartekracht van $50\,\text{N}$.
• De water-bal drijft en blijft in rust. Dat is gegeven. Dus de opwaartse kracht op de water-bal is $50\,\text{N}$, want even groot als de zwaartekracht.
Volgens de derde wet van Newton oefent de bal een kracht van $50\,\text{N}$ uit op het water, 'actie en reactie.'
Met 'het gewicht van de bal' bedoel ik zoals gewoonlijk de kracht van de bal op de drager, dat is het water. Dus het gewicht van de water-bal is $50\,\text{N}$.
• De olie-bal beweegt nog niet, maar staat op het punt te gaan zakken doordat de zwaartekracht groter is dan de opwaartse kracht. De opwaartse kracht op de olie-bal is bij voorbeeld $49\,\text{N}$, iets kleiner dan de zwaartekracht. Het gewicht van de olie-bal is even groot als de opwaartse kracht op de olie-bal, opnieuw derde wet van Newton. Dus het gewicht van de olie-bal is $49\,\text{N}$.
• Het gewicht van de water-bal is $50\,\text{N}$. Het gewicht van de olie-bal is $49\,\text{N}$. Op dit moment is het gewicht $49\,\text{N}$ van de olie-bal kleiner dan het gewicht $50\,\text{N}$ van de water-bal.
• In je beschrijving staat niks over een kabel. Daarom heb ik het tot nu toe niet over een kabel.

Je vraagt: "Maar hoe zie je dat dan in Theo's voorbeeld met een bal die wil zinken in het water maar tegemgehouden wordt door het touw waar hij aan hangt? De spanning in het touw is gelijk aan het gewicht van de bal, en die is op dat moment niet gelijk aan de zwaartekracht?"
Ook dit gaat over een olie-bal die in rust blijft. De nettokracht op de bal is dus nul.
De opwaartse kracht op de olie-bal en de spankracht van het touw zijn samen even groot als de zwaartekracht op de olie-bal. Ook nu bedoel ik met het gewicht: de kracht van de olie-bal op de drager, dat zijn de olie en het touw samen. Het gewicht van de olie-bal is de kracht omlaag van de bal op de olie plus de kracht omlaag van de bal op het touw. In totaal is het gewicht van de olie-bal, die in rust blijft hangen aan het touw, even groot als de zwaartekracht, namelijk $50\,\text{N}$.

In al mijn reacties blijf ik bij de gebruikelijke opvatting wat het 'gewicht' is: de kracht van de bal op de drager. De antwoorden van Theo en mij zijn niet helemaal gelijk, doordat ik de vloeistof als een drager beschouw (samen met een eventueel aanwezig touw) en Theo de vloeistof niet meerekent als drager. Beide opvattingen van 'het gewicht' zijn verdedigbaar.

Ik noem een argument voor mijn keuze 'de kracht van een bal op de vloeistof telt mee voor het gewicht'. De water-bal blijft in rust op een constante diepte drijven, gedragen door het water. Toch noem ik de bal niet gewichtloos. Want de bal duwt omlaag op het water. En of de bal nu gedragen wordt door het water of door de bodem (als er geen water, geen touw is), dat maakt voor de natuurkundige situatie niets uit.

Wat mij betreft is van belang dat ik en anderen duidelijk maken:
• wat bedoel je precies met 'het gewicht'? wat bedoel je met de drager?
• wat bedoel je met 'de bal wegen': massa of gewicht bepalen?
• bedoel je het moment waarop de bal die in rust blijft of met constante snelheid zakt?
• is er wel of niet een touw, rust de bal wel of niet op de bodem?
Groet, Jaap

Dag Noortje,
Dit gaat over de olie-bal die met een constante snelheid omlaag beweegt, 'zinkt'.

Om 20.40 uur zeg je over de olie-bal: 'Ja, die zakt' en om 22.24 uur vraag je "De kracht op de vloeistof is tijdens het zinken toch gelijk aan de zwaartkracht?"
Daarom praat ik nu over de situatie dat de olie-bal met een constante snelheid zakt (voordat de bal door de weerstandskracht op zijn eind-diepte tot rust komt, drijvend in de olie).

Nee, tijdens het zinken is de kracht van de olie-bal op de vloeistof niet even groot als de zwaartekracht op de olie-bal.
Zolang de olie-bal met een constante snelheid omlaag gaat, is de nettokracht op de bal nul, want eerste wet van Newton. De nettokracht bestaat uit de opwaartse kracht en de weerstandskracht omhoog (soms wrijvingskracht genoemd) en de zwaartekracht omlaag. Samen zijn de opwaartse kracht en de weerstandskracht even groot als de zwaartekracht. In haar eentje is de opwaartse kracht kleiner dan de zwaartekracht. De opwaartse kracht op de olie-bal is op dit moment bij voorbeeld $49\,\text{N}$ en de zwaartekracht $50\,\text{N}$.
Het gewicht van de olie-bal, opnieuw opgevat als de kracht van de bal op de olie, is even groot als de opwaartse kracht op de olie-bal, want derde wet van Newton. Het gewicht van de olie-bal is dus $49\,\text{N}$.
Op dit moment, nu de olie-bal met een constante snelheid zakt, is het gewicht $49\,\text{N}$ van de olie-bal kleiner dan het gewicht $50\,\text{N}$ van de water-bal.

Je vraagt: "Dus uit jouw reactie begrijp ik dat 'gewicht' = m × a?"
Nee, zo is het niet. Terwijl de olie-bal met een constante snelheid zinkt, is de versnelling $a=0\,\text{m/s}^2$. Het gewicht van de olie-bal is niet gelijk aan $m\cdot a=m\cdot 0=0$, zie boven.
Terwijl de olie-bal met een constante snelheid zinkt, is het gewicht ook niet $m\cdot g=m\cdot 9,81$.
Groet, Jaap

Oke het zit dus toch lastiger in elkaar dan ik dacht.
Mijn denkwijze was dat het 'gewicht' wordt bepaald door de zwaartekracht min de opwaartse kracht. Dus als ik een voorwerp met een relatieve dichtheid van 2 heb, zou deze in het water de helft wegen. Heb ik een relatieve dichtheid van 1 dan zou deze niets wegen. Maar dat klopt dus niet want het gewicht op het water is gelijk aan de zwaartekracht. Dus ondanks dat hij drijft, blijft zijn gewicht hetzelfde? Zeg ik dat goed?

Dan nu de bal-aan-touw situatie. Die snap ik nog niet.
Stel we hebben een bal met een relatieve dichtheid van 2. Hoe ik het voor me zie, is het gewicht in geen geval gelijk aan de zwaartekracht? Het gewicht aan het touw is de helft van zijn oorspronkelijke gewicht boven water. Het gewicht op het water dan toch ook, want hij hangt stil?

Ik moet het dus altijd zien als de kracht op de drager. Klinkt opzich logisch. Maar wat ik me nu afvraag; Als ik in het water drijf dan voelt het alsof je gewichtloos bent. Maar dat klopt dus niet? Als ik op de grond lig dan voel ik de grond harder tegen me aandrukken. Maar volgens jouw uitleg is mijn gewicht hetzelfde, dezelfde kracht op de drager. Waarom lijk je deze kracht dan niet in het water te voelen? Is dit omdat de kracht gelijkmatiger verdeeld wordt?

Laatste vraag: Als je een massa hebt van 1kg en van 2kg, geen zwaartekracht in deze hypothese. 
Is het dan correct om te zeggen: De ene massa is zwaarder dan de ander? (ja/nee)
Is het dan correct om te zeggen: De ene massa weegt meer dan de ander? (ja/nee)
Is het alleen correct om te zeggen: De ene massa is groter dan de ander? (ja/nee)

"Je vraagt: "Dus uit jouw reactie begrijp ik dat 'gewicht' = m × a?""

Foutje, hier bedoelde ik te schrijven: m x g...
Maar volgens jouw uitleg is ook dat niet altijd zo, want een zinkende bal heeft een kleiner gewicht dan een bal die drijft. 

Ik denk dat ik het een beetje begin te begrijpen nu:
Stel ik zit in een vliegtuig. Mijn gewicht is op dat moment 700N. Ik spring uit het vliegtuig, de opwaartse kracht van de lucht is te verwaarlozen, mijn gewicht is nu véél minder. Bijna 'gewichtloos'. Maar tijdens het versnellen neemt de weerstand van de lucht kwadratisch toe met de snelheid. Mijn gewicht wordt dus steeds hoger, tot het punt waarbij ik mijn eindsnelheid bereik?
Dan is mijn gewicht dus gelijk aan de opwaartse kracht (heel klein) en de weerstand (stuk groter)?

En bedenk ik mij net: Als ik een bal met een relatieve dichtheid van 0,5 onder water zou houden aan een touw, dan is de kracht die de bal ervaart aan het touw dus ook 2x zo groot. Dus het gewicht van de bal is onder water 2x zo groot als boven water in rust?

En als ik het touw doorknip in het water, dan blijft de opwaartse kracht volgens mij gelijk. Is zijn gewicht dan ook nog steeds 2x zo groot?

Dag Noortje,
Compliment voor je doorzettingsvermogen om greep te krijgen op het begrip gewicht!

De vraag komt op waar je heen wilt. Je kunt een vork gebruiken om de thee uit een mok in je mond te krijgen. Doop de vork in de thee. Er blijft een druppel aan hangen. Je slurpt de druppel van de vork af. Maar daar is een vork niet voor bedoeld.
Dat jij, Theo en ik hier zoveel schrijven over gewicht, komt deels doordat het gaat over situaties waarin het ongebruikelijk is om het begrip gewicht toe te passen: het gewicht van een bal die drijft of zinkt in een vloeistof of jouw gewicht in de lucht nadat je uit het vliegtuig bent gesprongen. Voor zulke situaties is het begrip gewicht niet bedacht.
Het begrip gewicht helpt je verder als je het gebruikt voor situaties waarin een steen hangt aan een touw (zie Theo) of rust op de bodem van een bak olie. Dan is het gewicht een kracht op 'vaste stof', geen vloeistof of gas.

Met het voorbeeld van de vork en de thee wil ik je vragen over gewicht niet afwijzen of zoiets. Wel merk ik op dat vragen over 'het gewicht van een ding in vloeistof of lucht' je vermoedelijk niet veel verder helpen met de schoolse natuurkunde. In schoolboeken en examens gaat het niet over het gewicht van een drijvende of zinkende bal.
In de schoolse natuurkunde kan het wel gaan over jouw gewicht als je staat in een lift die versneld omhoog beweegt, zie Theo om 21.04 uur. Of over jouw gewicht in een draaiend ruimtestation enzovoort. Vind je dat interessant?

Zeg maar waar je een antwoord op wilt hebben:
• vragen over het gewicht van een ding dat drijft of zakt in een vloeistof of gas
• vragen over het gewicht van een ding dat rust op de vloer of hangt aan een touw
• vragen uit examenopgaven op het niveau van vwo 5/6?
Groet, Jaap

Ik zit net de Engelse Wikipedia pagina te lezen, en bijna heel die pagina gaat over verschillende opvattingen van gewicht. Het voorbeeld wat ik gaf -uit een vliegtuig springen- komt er ook in voor. Je zou kunnen zeggen: Als je de luchtweerstand buiten beschouwing laat ben je gewichtloos. Maar je zou ook kunnen zeggen: De zwaartekracht blijft aan je trekken met m x g dus je gewicht blijft hetzelfde. Blijkbaar zijn beide niet per se fout. 

Ik ga er dus maar vanuit dat het allemaal niet zo zwart-wit is.

Dag Noortje,
Het is inderdaad niet zwart-wit, zoals ik vanochtend om 00.10 uur schreef:
"De antwoorden van Theo en mij zijn niet helemaal gelijk, doordat ik de vloeistof als een drager beschouw (samen met een eventueel aanwezig touw) en Theo de vloeistof niet meerekent als drager. Beide opvattingen van 'het gewicht' zijn verdedigbaar."

Je kunt kiezen wat je onder het gewicht verstaat. Vervolgens kun je concreet en volledig beschrijven in welke praktische situatie je over het gewicht praat. Daarná kun je de vraag stellen hoe groot het gewicht van een ding in die situatie is.
Op de markt kun je zeggen dat het gewicht van een zak peren 1 kg is. Bij natuurkunde kun je beter zeggen 9,81 newton. In andere landen kan men iets anders met het gewicht bedoelen dan in Nederland. Enzovoort.

Twee opgaven over gewicht uit centrale examens vwo natuurkunde:
• vraag 2 en 3 van de opgave 'Langlaufen in klassieke stijl', 2023, tijdvak 1
https://nvon.nl/examen/examen-2023-1-vwo-natuurkunde
• vraag 15, 17, 18 van de opgave 'Trekkertrek', 2013, tijdvak 2, natuurkunde (pilot)
https://nvon.nl/examen/examen-2013-2-vwo-natuurkunde-pilot
Groet, Jaap

Gewicht is zeker niet zwart-wit en deze post-discussie deed me daar ook weer eens over nadenken. Want in minder simpele, gemengde, situaties is "gewicht" niet meer zo zwart-wit als kracht aan te duiden. (De Amerikanen kennen ook nog iets als "virtual weight" - een concept dat in Europa niet veel gedragen wordt.)

Probleem met "gewicht" is dat het een kracht is die een voorwerp uitoefent op zijn omgeving. Bijv. door aan een touw te hangen of op een vloer te staan. Maar die kracht komt niet vanuit het voorwerp zelf (zoals zwaartekracht tussen massa's of elektrische krachten tussen geladen objecten wel). De kracht ontstaat doordat het voorwerp in versnelde beweging is door een externe kracht. Bijv. vrije val door de zwaartekracht (zoals je valt op de aarde af). Van gewicht is dan geen sprake. Maar op moment dat je die vrije val (ver)hindert (door aan een veer te hangen of een vloer onder je voeten te plaatsen) is er ineens een kracht van het versneld bewegende voorwerp op dat hinderende voorwerp. De veer rekt uit, spanning in een touw, druk op de vloer. Het voorwerp beweegt niet meer versneld voort.

Jaaps interpretatie van gewicht (in een actie/reactie-krachtenpaar) komt hierin prima uit. Bijv. vrije val wordt tegengegaan door een touw. Daarin ontstaat spanning: het vallende voorwerp heeft gewicht. Nu laat het touw je langzaam in het water zakken. Spanning in touw neemt af ("gewicht wordt 0 N") maar tegelijk neemt de opwaartse kracht in het water toe. Uiteindelijk is daar de tegenkracht gelijk aan de zwaartekracht. Het voorwerp heeft gewicht in het water, geen gewicht aan het touw. In de "touw zakkende" situatie wordt het gewicht bij het touw kleiner en in het water groter. 
Zo is niet meer sprake van 1 krachtvector gewicht maar van 2. Allebei uitgeoefend door het aan een externe kracht (hier: zwaartekracht) onderhevige voorwerp. Zonder die externe kracht geen gewicht. (Ook geen opwaartse kracht want ook die ontstaat door de zwaartekracht op waterlagen).

Onderstaande figuur toont een voorwerp aan een veer dat net kopje onder gaat om te drijven (opwaartse kracht compenseert het gewicht (dat qua waarde gelijk is aan de zwaartekracht))

Dat duikers en onder water oefenende astronauten in het water "verminderde zwaartekracht" voelen is dan ook een foute omschrijving: de zwaartekracht verandert niet, maar de opwaartse kracht (die ook op de persoon werkt) compenseert een deel van de zwaartekracht waardoor de resulterende kracht minder is. En mensen veronderstellen die kracht de zwaartekracht te zijn (want de resultante wijst "toevallig" in de richting van de zwaartekracht).