De stilstaande luchtlaag tussen gordijn en raam geeft de isolatie. Hoe meer hoe beter. Maar de effecten zijn beperkt: lucht gaat door het stoffen gordijn heen, lucht gaat aan de onderkant langs het gordijn en via de zijkanten en bij twee delen ook bij de sluiting in het midden. Effectiever is (drie)dubbel glas waar geen lucht in of uit kan.

dag Marik,

Ik was van plan om te gaan schrijven "rond de 15 mm is optimaal" want dat is de vuistregel die ik ken  voor dubbel glas. Breder werkt contraproductief omdat lucht dan zonder veel turbulentie in die glasspouw kan gaan circuleren, opwarmend aan de binnenkant en opstijgend, en dan langs de koude buitenkant terug naar beneden. 

Maar gordijnstof is geen glas, met gordijnen haal je nooit een mooie strakke "spouw" tussen gordijn en glas, dus ik ben toch maar eens gaan googlen, want zoiets moet haast wel al eens serieus onderzocht zijn. En inderdaad, 
https://link.springer.com/article/10.1007/s12053-017-9529-0

het onderzoek van Richard Fitton, Will Swan, Tara Hughes & Moaad Benjaber  is open access, jippie, voor de zekerheid de PDF ook in de bijlage. 

Energy Efficiency (2017) 10:1419–1431

op bladzijde 1422 lezen we

Belangrijkst is dus dat het gordijn rondom goed aansluit, met zo min mogelijk luchtlekken, en dan geldt kennelijk hoe groter die afstand tussen raam en gordijn hoe beter. Nou zal dat wel bedoeld zijn als "van alle vaker in de praktijk voorkomende afstanden" .

Ik ben nog niet door de geciteerde onderzoeken gaan zoeken naar WAAROM een grotere afstand raam-gordijn dan beter zou zijn. Maar ik zie wel dat  het geciteerde https://jgb.kglmeridian.com/view/journals/jgrb/7/3/article-p32.xml
allerlei maatregelen (van rolluiken tot en met raamfolie) onderzocht op isolatiewaarde. 
Dat document heb ik maar eens gedownload voor een regenachtige namiddag. 

Ik kan je wel zeggen dat wij hier in de woonkamer achter onze 1970 doorzonwoningramen vensterbanken van 35 cm hebben, en dat we daar 's avonds zware gordijnen over hebben hangen die we eronder achter de CV-radiatoren kunnen schuiven. Dat is redelijk "wide" en ook redelijk "sealed" en ja, onze verwarmingsrekening vast ook mede daardoor  laag. 

Groet, Jan

Hallo Jan, wat een fijne mooie uitgebreide reactie! In mijn nieuwe kamer ga ik dus de gordijnen zo ophangen dat ze (met kamer-kant van de plooien) op de rand van de vensterbank liggen.

Mijn vensterbank is 25 cm. breed. Die wil ik wel verbreden naar 50 cm, dan kan ik in de zomer ook in die vensterbank zitten. Maar.... Blokkeer ik dan niet de luchtstroom, dus de circulatie, van de verwarming die daar direct onder zit? 

Dit maakt het verhaal wel weer wat ingewikkelder, natuurkundig gezien. Dan wordt eigenlijk de vraag: wat is energie zuiniger: vensterbank verbreden of niet?

Dat hangt af van hoe erg de circulatie belemmerd wordt door die bredere vensterbank denk ik? Of is een bredere vensterbank misschien helemaal niet slecht voor het energieverbruik?

Of zal ik hiervoor een aparte vraag stellen?

De verwarmde lucht tussen de radiatorplaten zal opstijgen en tegen het "plafond" van de brede vensterbank botsen. Maar lucht kan relatief makkelijk uitwijken al zal het makkelijker zijn naarmate de afstand tussen radiator-bovenkant en vensterbank groter is (daarmee wordt ook de vensterbank zelf minder verwarmd en komt die warmte ten goede aan de omgeving). Wat de circulatie ("wegduwen") van warme lucht vanaf de radiator kan helpen is onder de radiator enkele radiatorventilators aan te brengen: dat zijn kleine ronddraaiende schoepen die de lucht tussen de radiatoren omhoog blazen.  Aan radiatorfolie heb je natuurlijk al gedacht...

BIokkeren zal niet gauw gebeuren, in meer of mindere mate belemmeren altijd. Hoe ernstig zal er vooral van af hangen hoe hoog je vensterbank boven je radiator zit.

Ik schuif 's avonds mijn (lange) gordijnen achter mijn(1970) vierplaats radiator (type 40) . Dat blokkeert dan de luchtstroom tussen radiator en muur maar ik heb hier nog altijd 4/5 van de "schoorsteen" vrij. Dat is natuurlijk heel anders met een "zuinig"(qua installatiekosten) type 10 radiatortje, waarmee je gelijk de helft van je luchtstroom kwijt zou zijn als je het gordijn achter je radiator steekt. 



Behalve in februari 2021 (laatste keer dat er hier in de omgeving nog geschaatst is op eendenvijvers) heeft de aanvoertemperatuur van mijn ketel op 40^oC gestaan. Vooral 's ochtends is het dan wel fijn als er een radiatorventilator onder hangt. Dat is hoe dan ook met een CV een renderende investering. Dus, geheel los van je gordijn, radiatorventilator eronder en aanvoertemperatuur zo ver mogelijk naar beneden, dat scheelt al 10-15% op je kubieke meters. 

Groet, Jan