De schaatser Eric Stolz uit de Verenigde Staten is meervoudig wereldkampioen op de kortste afstanden 500, 1000 en 1500 m. Bijna bij alle wedstrijden waar hij aan de start verschijnt, wint hij ook. Bij de wereldbekerwedstrijden schaatsen in het Poolse Tomaszów Mazowiecki in februari 2025 leek hij op de 1500 m verslagen te worden door de Noor Peter Kongshaug. Bij de race werd door het elektronisch oog bij de finish een tijd van 1.45,11 (1 minuut 45 seconden en 11 honderdsten) geklokt voor Kongshaug en 1.45,12 voor Stolz. De Noor ging dan ook juichend over de finish.
a) Bereken de gemiddelde snelheid van Peter Kongshaug over deze 1500 m in m/s en km/h.
De tijd is 1.45,11 dat is in totaal 105,11 s.
De snelheid is dan v = afstand : tijd = 1500 : 105,11 = 14,271 m/s [= 51,37 km/h].
b) Bereken hoe groot de voorsprong was (in centimeter) van Kongshaug als hij met deze gemiddelde snelheid over de finish ging.
De voorsprong is 0,01 s dat is met deze snelheid 0,01 * 14,270 = 14 cm.
Bij een close finish als deze wordt na de race ook altijd de finishfoto bekeken. Die zag eruit als in figuur 1. Stolz is de schaatser met USA op de rug. De tijden zijn hierin gecorrigeerd.
c) Wie heeft er volgens de fotofinish gewonnen?
Volgens de foto heeft Jordan Stolz gewonnen.
d) Bereken op dezelfde manier als hierboven hoe groot de voorsprong van Stolz (in centimeter) was.
De gemiddelde snelheid van Jordan Stolz is 1500 : 105,085 = 14,274 m/s [= 51,387 km/h].
Zijn voorsprong in tijd is 0,004 s, dat is 0,004 x 14,274 = 0,0571 m of 5,7 cm.
De reden waarom de tijden gecorrigeerd moesten worden werd een dag later op TV door meervoudig olympisch schaatskampioen Irene Wüst gegeven. Het elektronisch oog kijkt vlak boven het ijs. Als een schaatser zijn schaats niet helemaal plat op het ijs heeft ‘ziet’ het oog hem te laat. Want de tijd wordt bepaald door het moment waarop de punt van de schaats over de finishlijn komt.
e) Leg dit uit met behulp van een tekening.
Zie de figuur hierboven. De schaats beweegt naar rechts. Het topje van de schaats is al bij de finish, maar wordt nog niet gezien door het elektronisch. Dat gebeurt pas als de schaats voor het oog langs komt.
f) Leg uit dat daarom de schaatsers ook ‘sneller’ hebben gereden dan bepaald met het elektrisch oog.
Het oog zag de schaatsers ‘te laat’, dus de werkelijke tijd was korter, dus de snelheid over de hele afstand groter.
De foto van de fotofinish is van boven gemaakt (daarom zie je ook goed wat op de rug van Jordan Stolz staat) en dan maakt het niet uit of de schaats op of iets boven het ijs is.
De uitleg van Irene Wüst is te zien in dit filmpje. Zij is de meest succesvolle olympische sporter van Nederland.
