Icon up Overzicht

Hogere natuurkunde (Exaktueel)

Onderwerp: Geluid

Een opgave van de redactie van Stichting Exaktueel. Op basis van artikelen in de media worden opgaven gemaakt die aansluiten bij het natuurkunde-onderwijs in het voortgezet onderwijs.

Van Ellen Deckwitz is in 2019 de gedichtenbundel Hogere natuurkunde verschenen. In de Groene Amsterdammer van 31 oktober 2019 wordt die besproken. Een van de gedichten beschrijft dat de zestienjarige verteller tijdens het blokuur natuurkunde hoort dat er een dode kamer bestaat met een geluidssterkte van -9,4 decibel. 

Studio’s die gebruikt worden voor opnamen van muziek of  voor radio-uitzendingen zijn meestal niet helemaal ‘dood’, maar wel bijna. 


Figuur 1. Bron: Wikipedia

a) Zoek op wat bedoeld wordt met een dode kamer

b) Noem drie dingen die je zou kunnen doen als je thuis een zo ‘dood’ mogelijke kamer wilt maken.

Je weet natuurlijk dat geluidssterkte uitgedrukt wordt in decibel.De decibel is een lastige eenheid. De reden is dat horenniet lineair is, dat wil zeggen: als bijvoorbeeld in een koor tien mensen een lied zingen is het geluid dat je hoort niet tien keer zo hard als bij één zanger. Je ervaart dat geluid van tien zangers als een verdubbeling van de luidheid.

Bij zien is dat anders;  zien is wel lineair.

c) Bedenkt een voorbeeld waaruit blijkt dat zien lineair is.


Figuur 2. Bronnen: Wikipedia, foto 1, 2, 3 en 4

d) Zoek in je boek (of op veiligheid.nl) wat de geluidssterkte is in de situaties van figuur 2.

e) Zoek op bij welke geluidssterkte het pijn doet aan je oren.

Er is een uitdrukking ‘je kunt een  speld horen vallen’. Dan is het héél stil, dat is ongeveer 10 dB. Nog stiller is 0 dB. Dat is de ‘gehoordrempel’.

f) Wat wordt hiermee bedoeld?

g) Bedenk hoe het mogelijk is  dat in een dode kamer de geluidssterkte negatief is (bijvoorbeeld -9,4 dB).

Tot slot een uitstapje buiten de natuurkunde. Voor dichteres Ellen Deckwitz staat de dode kamer symbool voor het zwijgen van grootmoeder. Daardoor heeft zij kunnen overleven ondanks haar ellendige jeugd. 

h) Zegt de symbolische dode kamer hier iets over Deckwitz of over haar grootmoeder?