Icon up Overzicht

Pulsvisserij, duurzaam of vissenelektrocutie (Exaktueel)

Onderwerp: Elektrisch veld en magnetisch veld

Begrippen: Arbeid

Een opgave van de redactie van Stichting Exaktueel. Op basis van artikelen in de media worden opgaven gemaakt die aansluiten bij het natuurkunde-onderwijs in het voortgezet onderwijs.

Tot schrik van de Nederlandse visserij kondigde het Europese parlement in januari 2018 een totaalverbod af op vissen met stroomstoten, het zogenoemde ‘pulsvissen’. Volgens de NRC van 27 januari schreef ‘Bloom’, de Franse organisatie van milieuactivisten, op de website: “Elektrische stromen kennen geen genade: al het zeeleven wordt geëlektrocuteerd. Een Nederlandse studie wijst uit dat 50 tot 70 procent van de grote kabeljauwen gevangen door pulskotters hun ruggengraat brak door een elektrische schok.” In het onderzoek werd kabeljauw blootgesteld aan elektrische veldsterkten van meer dan 37 V/m.


Figuur 1. Bron: Wikipedia

Hoe werkt vissen met stroompulsen? Bij het traditionele vissen hangt er aan weerzijden van het schip een balk die over de grond sleept, waardoor de platvissen worden opgewipt en in het net achter de balk terecht komen. Hierbij wordt de bodem losgewoeld.

Bij vissen met stroomstoten blijft de ‘vleugel’ op een kleine afstand boven de zeebodem. De vleugel trekt een aantal langwerpige parallelle vijf meter lange elektroden achter zich voort, en daarachter weer hangt het net.

De foto in figuur 1 laat de omhoog getakelde kor zien. In de tekening in figuur 2 is het bovenaanzicht van vleugel, elektroden en net getekend. Tussen twee naburige elektroden, op veertig centimeter afstand, wordt kortdurend een spanning aangebracht van 50 volt. Vervolgens gebeurt dat met het volgende tweetal, enzovoorts.


Figuur 2.

Een platvis die zich tussen twee elektroden bevindt, ervaart tijdens de puls een potentiaalverschil. De vis schrikt, springt op en valt vervolgens in het visnet dat achter de elektroden hangt. Zie figuur 3.


Figuur 3. Bron: Pulsefishing.eu


In het Nederlandse onderzoek is gekeken naar het verloop van de elektrische veldlijnen bij de bodem. De tekening in figuur 4 laat dit zien.


Figuur 4.

a) Geef met een vectorpijl de richting aan van het elektrisch veld in punt P.

Voor elektrische veldsterkte kunnen twee eenheden gebruikt worden: N/C en V/m. In een homogeen veld geldt E = U/d, waarin U het potentiaalverschil is en d de afstand van de polen.

b) Hoe zie je in de tekening dat het veld ter hoogte van het grensvlak van zeewater en bodem homogeen is?

c) Toon aan dat 1 V/m = 1 N/C.

d) Bereken de elektrische veldsterkte tussen de elektroden tijdens een spanningspuls.

e) Hoe is in de tekening aangegeven dat het elektrisch veld in de bodem sterker is dan in het water?

f) Waarom zou men gekozen hebben voor een groot aantal elektroden in plaats van twee stuks aan weerszijden?

g) En waarom voor spanningspulsen in plaats van permanente spanning tussen de elektroden?


Figuur 5.

h) Een schol bevindt zich op de bodem (zie figuur 5). Maak een beredeneerde schatting van het potentiaalverschil tussen kop en staart.

De NRC van 16 januari 2018 schrijft over de voor- en nadelen van deze vorm van vissen: “Volgens de voorstanders, zoals de Nederlandse overheid, is pulsvisserij, naast brandstofbesparend, ook beter voor de zeebodem dan vissen met een boomkor. (…) Nederlandse milieuorganisaties zoals Greenpeace en de Stichting De Noordzee denken dat pulsvissen daarom „mogelijk” een waardevolle rol kan spelen in de transitie naar een duurzamere manier van vissen in de Noordzee. (…) De Franse organisatie Bloom spreekt van vissenelektrocutie en citeert Franse vissers die zeggen dat ze lege zeeën aantreffen als Nederlandse schepen voorbij zijn getrokken.”

i) Geef een reden waarom pulsvisserij brandstofbesparend is.

j) Waarom is pulsvisserij beter voor de zeebodem dan de traditionele methode?

k) Hoe kijk je er tegenaan dat de Nederlandse en de Franse milieuorganisaties een verschillend standpunt innemen?